XNa startWsteczWstecz

Elastyczne formy zatrudnienia

Liczba godzin szkoleniowych: 8

Szkolenie Elastyczne formy zatrudnienia przedstawia różne możliwości, jakie dają rodzicom elastyczne formy zatrudnienia. Prezentowane są tutaj różne elastyczne rozwiązania, które mogą dawać uczestniczkom/uczestnikom możliwość realnego przeorganizowania dotychczasowego stylu i sposobu świadczenia pracy, a także dostosowania środowiska pracy do potrzeb rodzica. Z drugiej strony, rodzice mają możliwość krytycznego przyjrzenia się prezentowanym rozwiązaniom poprzez identyfikację zarówno korzyści z nich wynikających, jak i wad czy trudności wynikających z wykonywania pracy w ramach poszczególnych form zatrudnienia. Informacje przekazywane uczestniczkom/uczestnikom sprzyjać mają wyborowi tego rozwiązania, które w największym stopniu odpowiada na indywidualne potrzeby – zawodowe czy rodzicielskie – poszczególnych osób uczestniczących.

Sesja 1. Elastyczne zatrudnienie w Kodeksie pracy

Sesja ta poświęcona jest identyfikacji i analizie różnych form zatrudnienia, które są obecnie stosowane na rynku pracy. W ramach tej analizy uwaga zwrócona jest zarówno na potrzeby i oczekiwania rodzica, jak i pracodawcy. Dzięki temu możliwe jest kompleksowe spojrzenie na poszczególne elastyczne formy zatrudnienia, które reguluje Kodeks pracy.

Miniwykład Elastyczne zatrudnienie w Kodeksie pracy

Elastyczne formy zatrudnienia to pojęcie, które od kilku lat funkcjonuje na polskim rynku pracy. Zainteresowanie tą tematyką wśród pracodawców i osób pracujących stanowi odpowiedź na liczne zmiany zachodzące w polskim społeczeństwie, w tym: niż demograficzny, migracje społeczne oraz wzrastającą świadomość odnośnie społecznej odpowiedzialności biznesu.

Elastyczne zatrudnienie zakłada takie ukształtowanie stosunku pracy, które pozwala zarówno na zaspokojenie potrzeb pracodawców (wykonanie pracy), jak i pracownic/pracowników (możliwość świadczenia pracy, zarabiania pieniędzy i pełnienia jednocześnie innych ról). Uelastycznienie zatrudnienia stało się możliwe zarówno dzięki nowatorskiemu zastosowaniu dotychczasowych przepisów prawa pracy, jak i dzięki wprowadzeniu do Kodeksu pracy nowych rozwiązań (np. umowy na zastępstwo lub telepracy).

Podczas omawiania poszczególnych form zatrudnienia podkreślaj, że każda ze stron – zarówno rodzic, jak i pracodawca – ma swoje interesy i potrzeby. Pracodawca zatrudnia pracownicę/pracownika, aby dzięki jej/jego pracy osiągnąć konkretny wynik ekonomiczny. Z kolei pracownica/pracownik podejmuje pracę, aby zarobić pieniądze i zaspokoić swoje potrzeby, m.in. związane z utrzymaniem rodziny. Na styku interesów tych dwóch stron dochodzi do zawarcia umowy o pracę. Umowa o pracę nie zawsze wiązać się jednak musi z koniecznością wykonywania obowiązków służbowych w sztywnych godzinach pracy czy we wskazanym przez pracodawcę miejscu. Możliwe jest bowiem uelastycznienie warunków zatrudnienia, które z jednej strony pozwala pracodawcy na bardziej ekonomiczne zarządzanie czasem i finansami, z drugiej zaś – daje rodzicowi możliwość pogodzenia pracy zawodowej i opieki nad małymi dziećmi.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Wsparcie w zakresie godzenia życia zawodowego i rodzinnego to jedno z głównych zadań, jakie stawiane jest przed specjalistką/specjalistą coachingu godzenia życia zawodowego i rodzinnego. Wdrażanie i stosowanie elastycznych form zatrudnienia może stać się jednym z głównych narzędzi, jakimi będzie posługiwała się ta osoba. Elastyczne formy zatrudnienia dają bowiem możliwość realnego przeorganizowania dotychczasowego stylu i sposobu świadczenia pracy, a także dostosowania środowiska pracy do potrzeb rodzica. Skuteczne wprowadzenie zmiany wymaga jednak wiedzy na temat potencjalnie stosowanych rozwiązań, z czym wiąże się konieczność zapoznania się z możliwościami, jakie w zakresie elastycznego zatrudnienia daje polskie ustawodawstwo.

Zanim przystąpisz do prezentowania osobom uczestniczącym zagadnień związanych z elastycznymi formami zatrudnienia, koniecznie zweryfikuj, czy posiadasz niezbędną wiedzę w tym zakresie. Pomocny będzie dla Ciebie dołączony materiał trenerski Elastyczne zatrudnienie w Kodeksie pracy. Materiał ten nie wyczerpuje jednak wszystkich zagadnień związanych z elastycznym zatrudnianiem w świetle przepisów Kodeksu pracy. Z tego też względu zapoznaj się z dodatkowymi opracowaniami tego tematu.

Nazwa ćwiczenia: Puzzle z Kodeksem pracy

Cele ćwiczenia:

  • utrwalenie wiedzy na temat elastycznych form zatrudnienia wynikających z Kodeksu pracy,
  • weryfikacja, czy osoby uczestniczące poprawnie zrozumiały przekazywane im treści.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące zdobędą wiedzę z zakresu prawa pracy dotyczącą form zatrudnienia dostępnych na polskim rynku pracy, a także nabędą umiejętność wskazania różnic występujących pomiędzy poszczególnymi formami zatrudnienia.

Czas: 60 minut.

Materiały szkoleniowe: materiał trenerski Puzzle z Kodeksem pracy.

Organizacja przestrzeni: przestrzeń do pracy w małych zespołach, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca w małych zespołach, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Przed szkoleniem wydrukuj materiał trenerski Puzzle z Kodeksem pracy po jednym komplecie dla każdego zespołu. Rozetnij materiały w taki sposób, aby nazwy elastycznych form zatrudnienia były oddzielone od cech je charakteryzujących.

Krok 2: Podziel osoby uczestniczące na mniejsze, 3- lub 4-osobowe zespoły. Każdemu z zespołów przekaż komplet pociętych materiałów. Poproś zespoły o przypisanie do nazw poszczególnych elastycznych form zatrudnienia typowych dla nich cech.

Krok 3: Poproś poszczególne zespoły o odczytanie na forum wyników swoich prac.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Jakie widzicie korzyści wynikające z zatrudnienia w ramach poszczególnych form zatrudnienia?
  • Jakie widzicie ich wady lub negatywne konsekwencje wynikające z zatrudnienia w ramach poszczególnych form zatrudnienia?
  • Które formy zatrudnienia wydają się wam najkorzystniejsze z punktu widzenia interesów rodzica?
  • Czy byłybyście/bylibyście zainteresowani skorzystaniem z którejś z tych umów? Dlaczego?
  • Czy potrzebujecie wyjaśnienia, dodatkowego omówienia którejś z elastycznych form zatrudnienia?

Podsumowanie ćwiczenia:

W trakcie podsumowania ćwiczenia zwróć szczególną uwagę na to, czy osoby uczestniczące przyswoiły wiedzę na temat poszczególnych elastycznych form zatrudnienia oraz konsekwencji z nich wynikających. Zapewnij czas na wszelkie pytania i wątpliwości związane z poszczególnymi elastycznymi formami zatrudnienia. Jeżeli w trakcie omawiania ćwiczenia zorientujesz się, że osoby uczestniczące nie wszystko zrozumiały albo jakieś zagadnienia sprawiają im szczególną trudność, wróć do omówienia tych zagadnień.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Przed szkoleniem upewnij się, że rozumiesz i wiesz, na czym polegają elastyczne formy zatrudnienia i czym się różnią między sobą. Ważne jest, abyś wiedziała/wiedział, jakie są różnice w wynagrodzeniu, jeśli osoba jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i umów cywilnoprawnych. Taka informacja może być istotna dla uczestniczek/uczestników szkolenia. Przed szkoleniem wykonaj symulację tych kosztów w oparciu o dostępny w Internecie kalkulator płac, na przykład na portalu Money.pl.

W trakcie przekazywania wiedzy staraj się dostosować sposób mówienia i przekazywania informacji do potrzeb osób uczestniczących. Zbyt duża liczba informacji przekazanych naraz może okazać się bezcelowa dla rodzica, który chciałby zanalizować wyłącznie swoją osobistą sytuację, a nie poznawać wszystkie dostępne na rynku formy zatrudnienia.

Sesja 2. Elastyczne formy zatrudnienia w Kodeksie cywilnym

Sesja ta zakłada omówienie zatrudnienia na gruncie przepisów prawa cywilnego. Umowy cywilnoprawne to kontrakty, które coraz częściej stosuje się na polskim rynku pracy. Pozwalają one pracodawcom i osobom pracującym na elastyczne kształtowanie stosunków prawnych między nimi. Istotne jest jednak, aby obydwie strony wykorzystujące te regulacje prawne miały świadomość, że nie łączy ich stosunek pracy. Konsekwencją stosowania umów cywilnoprawnych jest m.in. to, że strony nie mogą od siebie nawzajem wymagać spełniania kryteriów i przestrzegania procedur zawartych w Kodeksie pracy (którymi są na przykład urlopy wypoczynkowe, normy czasu pracy czy uprawnienia rodzicielskie).

Miniwykład Elastyczne formy zatrudnienia w Kodeksie cywilnym

Elastyczne zatrudnienie zakłada takie ukształtowanie stosunku pracy, które pozwoli zarówno na zaspokojenie potrzeb pracodawców (wykonanie pracy), jak i pracownic/pracowników (możliwość świadczenia pracy, zarabiania pieniędzy i pełnienia jednocześnie innych ról życiowych, takich jak rodzic, uczeń/uczennica itp.). Kodeks pracy nie jest jednak jedyną regulacją prawną, z której korzysta polski rynek pracy w celu uelastycznienia zatrudnienia. Drugą, równie popularną jak Kodeks pracy, podstawą regulacji stosunków prawnych związanych ze świadczeniem usług na rynku pracy jest Kodeks cywilny. Jakkolwiek powszechnie używa się sformułowania, że pracujemy na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło, to de facto nie jest to praca w rozumieniu Kodeksu pracy. Osoby świadczące usługi na podstawie umów cywilnoprawnych nie są pracownicami/pracownikami i nie korzystają z uprawnień pracowniczych wynikających z Kodeksu pracy, takich jak: urlop wypoczynkowy, przerwa w pracy wliczana do czasu pracy, normy czasu pracy, uprawnienia związane z rodzicielstwem itp. Podejmując zatrudnienie na podstawie umowy cywilnej, warto pamiętać zatem o wyżej wymienionych ograniczeniach.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Wsparcie w zakresie godzenia życia zawodowego i rodzinnego to jedno z głównych zadań, jakie stawiane jest przed specjalistką/specjalistą coachingu godzenia życia zawodowego i rodzinnego. Wdrażanie i stosowanie elastycznych form zatrudnienia może stać się jednym z głównych narzędzi, jakimi będzie posługiwała się ta osoba. Elastyczne formy zatrudnienia dają bowiem możliwość realnego przeorganizowania dotychczasowego stylu i sposobu świadczenia pracy, a także dostosowania środowiska pracy do potrzeb rodzica. Skuteczne wprowadzenie zmiany wymaga jednak wiedzy na temat potencjalnie stosowanych rozwiązań, z czym wiąże się konieczność zapoznania się z możliwościami, jakie w zakresie elastycznego zatrudnienia daje polskie ustawodawstwo.

Zanim przystąpisz do omawiania zagadnień składających się na elastyczne formy zatrudnienia w świetle przepisów Kodeksu cywilnego, upewnij się, że wiesz, na czym polega stosowanie tych form zatrudnienia i czym się one różnią nie tylko od umów o pracę, ale też między sobą. Koniecznie poszerz swoją wiedzę o kwestie dotyczące ubezpieczeń i podatków, jakie są odprowadzane od tych umów. Dla rodzica informacje te mogą być szczególnie ważne. Materiał trenerski Elastyczne formy zatrudnienia w Kodeksie cywilnym zawiera omówienie najczęściej wykorzystywanych umów, które regulowane są przez Kodeks cywilny: umowy o dzieło, umowy zlecenia, umowy agencyjnej i kontraktu menedżerskiego.

Nazwa ćwiczenia: Puzzle w Kodeksie cywilnym

Cele ćwiczenia:

  • utrwalenie wiedzy na temat elastycznych form zatrudnienia wynikających z Kodeksu cywilnego,
  • weryfikacja, czy osoby uczestniczące poprawnie zrozumiały przekazywane im treści.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące zdobędą wiedzę na temat dostępnych w Polsce umów cywilnoprawnych stosowanych w związku ze świadczeniem pracy (usług) oraz dowiedzą się, jakie są różnice pomiędzy stosunkiem pracy a umową cywilnoprawną.

Czas: 40 minut.

Organizacja przestrzeni: przestrzeń do pracy w małych zespołach, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca w małych zespołach, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Przed szkoleniem wydrukuj materiał trenerski Puzzle z Kodeksem pracy po jednym komplecie dla każdego zespołu. Rozetnij materiały w taki sposób, aby nazwy elastycznych form zatrudnienia były oddzielone od cech je charakteryzujących.

Krok 2: Podziel osoby uczestniczące na mniejsze, 3- lub 4-osobowe zespoły. Każdemu z zespołów przekaż komplet pociętych materiałów. Poproś zespoły o przypisanie do nazw poszczególnych elastycznych form zatrudnienia typowych dla nich cech.

Krok 3: Poproś poszczególne zespoły o odczytanie na forum wyników swoich prac.

Krok 4: Zaproś do ponownej pracy w zespołach. Rozdaj poszczególnym zespołom drugą część materiału trenerskiego, w której znajdują się propozycje różnego rodzaju prac. Poproś o dopasowanie tych prac do konkretnych form zatrudnienia.

Pytania do omówienia:

  • Jakie widzicie korzyści wynikające z wykonywania pracy w ramach poszczególnych form zatrudnienia?
  • Jakie widzicie wady lub negatywne konsekwencje wynikające z wykonywania pracy w ramach poszczególnych form zatrudnienia?
  • Czy widzicie jakieś trudności w stosowaniu umów cywilnoprawnych?
  • Które form zatrudnienia wydają się wam najkorzystniejsze z punktu widzenia interesów rodzica?
  • Czy byłybyście/bylibyście zainteresowani skorzystaniem z którejś z tych umów? Dlaczego?
  • Czy potrzebujecie wyjaśnienia, dodatkowego omówienia którejś z elastycznych form zatrudnienia?

Podsumowanie ćwiczenia:

W trakcie podsumowania ćwiczenia zwróć szczególną uwagę na to, czy osoby uczestniczące przyswoiły wiedzę na temat poszczególnych elastycznych form zatrudnienia oraz konsekwencji z nich wynikających. Zapewnij czas na wszelkie pytania i wątpliwości związane z poszczególnymi elastycznymi formami zatrudnienia. Jeżeli w trakcie omawiania ćwiczenia zorientujesz się, że osoby uczestniczące nie wszystko zrozumiały albo jakieś zagadnienia sprawiają im szczególną trudność, wróć do omówienia tych zagadnień.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Przed szkoleniem upewnij się, że rozumiesz i wiesz, na czym polegają elastyczne formy zatrudnienia i czym się różnią między sobą. Ważne jest, abyś wiedziała/wiedział, jakie są różnice w wynagrodzeniu, jeśli osoba jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i umów cywilnoprawnych. Taka informacja może być istotna dla uczestniczek/uczestników szkolenia. Przed szkoleniem wykonaj symulację tych kosztów w oparciu o dostępny w Internecie kalkulator płac, na przykład na portalu Money.pl.

W trakcie przekazywania wiedzy staraj się dostosować sposób mówienia i przekazywania informacji do potrzeb osób uczestniczących. Zbyt duża liczba informacji przekazanych naraz może okazać się bezcelowa dla rodzica, który chciałby zanalizować wyłącznie swoją osobistą sytuację, a nie poznawać wszystkie dostępne na rynku formy zatrudnienia.

Sesja 3. Dobre praktyki związane ze stosowaniem elastycznych form zatrudnienia

W ramach sesji prezentowane są dobre praktyki w zakresie stosowania różnych elastycznych form zatrudnienia w Polsce i za granicą. Dobre praktyki wzmacniają motywację do zastosowania elastycznych form zatrudnienia zarówno wśród pracodawców, jaki i rodziców. Wskazanie przykładów, w przypadku których udało się osiągnąć równowagę między pracą a obowiązkami rodzicielskimi, stanowi czynnik motywujący do wprowadzenia zmian w swoim życiu i środowisku pracy.

Miniwykład Dobre praktyki

Pod wpływem licznych kampanii społecznych promujących elastyczne formy zatrudnienia coraz więcej pracodawców i osób pracujących zainteresowanych jest korzystaniem z tego typu rozwiązań. Wiele organizacji wprowadza takie zmiany w zakresie warunków zatrudnienia, aby osoby posiadające zobowiązania rodzinne (na przykład w postaci opieki nad małymi dziećmi) nie musiały rezygnować z rozwoju zawodowego, a nawet robić sobie przerwy w pracy zawodowej. Wiele organizacji dostrzega nie tylko korzyści związane z wprowadzeniem tego typu rozwiązań, ale także korzyści z udziału w konkursach czy akcjach, które nagradzają organizacje dbające o warunki pracy przyjazne dla zatrudnionych osób.

Omawianie elastycznych form zatrudnienia warto poprzeć przykładami, zwłaszcza takimi, które stanowią dobre praktyki warte rekomendacji. Na koniec szkolenia zaprezentuj zatem przykłady dobrych praktyk, zachęcając osoby uczestniczące do podzielenia się swoimi uwagami na ich temat.

Opracowując dobre praktyki z zakresu elastycznych form zatrudnienia, możesz szukać inspiracji na następujących stronach internetowych:

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Tę część sesji możesz poprowadzić zarówno w formie miniwykładu, jak i ćwiczenia. Jeżeli zdecydujesz się na formę ćwiczeniową, wówczas przykłady dobrych praktyk przygotuj na kartkach formatu A4. Osoby uczestniczące zaproś do pracy w mniejszych zespołach. Każdemu z zespołów wyznacz do analizy inny przykład dobrej praktyki. Zachęć zespoły do szczegółowej analizy tych praktyk pod kątem ich przydatności, możliwości zastosowania w praktyce czy wreszcie skuteczności w rozwiązaniu problemu godzenia życia zawodowego i rodzinnego. Zachęć też do dyskusji odnośnie strategii lub działań, które należy podjąć, aby zachęcić pracodawcę do wprowadzenia tego typu rozwiązań w miejscu pracy.

Nazwa ćwiczenia: Moja forma zatrudnienia

Cele ćwiczenia:

  • refleksja odnośnie formy zatrudnienia najbardziej adekwatnej do potrzeb każdej uczestniczki/każdego uczestnika szkolenia,
  • refleksja nad własnymi kompetencjami zawodowymi, potrzebami oraz planami związanymi z pracą zawodową.

Efekty szkolenia: osoby uczestniczące będą w stanie zidentyfikować formę zatrudnienia najbardziej adekwatną do swoich potrzeb oraz priorytetów zawodowych i rodzinnych.

Czas: 50 minut.

Materiały szkoleniowe: kartki papieru formatu A4 dla każdej osoby uczestniczącej, długopisy, kolorowe pisaki.

Organizacja przestrzeni: przestrzeń do pracy indywidualnej, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Poproś osoby uczestniczące, aby w ramach pracy indywidualnej opracowały swój profil zawodowy. Być może pomocne będą tutaj następujące pytania: jakie masz wykształcenie? Jakie masz kompetencje? Co chciałabyś/chciałbyś robić zawodowo? Co musisz zrobić, żeby to osiągnąć (na przykład skończyć określoną szkołę lub kurs)? W jakich godzinach i w jakim wymiarze czasu pracy chcesz pracować? Jaka forma zatrudnienia będzie dla ciebie najkorzystniejsza? Powyższe pytania możesz wypisać na flipcharcie, tak aby każda osoba uczestnicząca mogła z nich korzystać, albo wydrukować je na kartkach i rozdać uczestniczkom/uczestnikom.

Krok 2: Zaproś osoby uczestniczące do podzielenia się na forum wynikami swojej pracy. Szczególnie zachęcaj do dzielenia się swoimi refleksjami odnośnie preferowanej formy zatrudnienia. Po wypowiedziach poszczególnych osób, zachęcaj inne osoby uczestniczące do dzielenia się swoimi propozycjami form zatrudnienia, którymi może być zainteresowana osoba wypowiadająca się wcześniej.

Krok 3: Omów z osobami uczestniczącymi przyczyny wyboru konkretnych form zatrudnienia. Dopytaj, czym kierowały się, wybierając konkretne formy zatrudnienia. Jeżeli uważasz, że wybór dokonany przez uczestniczkę/uczestnika nie jest do końca trafny, wskaż swoją propozycję rozwiązań wraz z podaniem uzasadnienia, dlaczego Twoim zdaniem ta właśnie forma wydaje ci się najstosowniejsza. Jeżeli w trakcie tej części ćwiczenia okaże się, że osoby uczestniczące nie zrozumiały, na czym polegają poszczególne formy zatrudnienia – ponownie wyjaśnij zagadnienia trudne czy niezrozumiałe.

Pytania do omówienia:

  • Czym kierowałyście/kierowaliście się, wybierając formę zatrudnienia najbardziej wpisującą się w wasze potrzeby?
  • Jakie widzicie korzyści wynikające z podjęcia pracy w ramach tej formy zatrudnienia?
  • Kto może odczuwać te korzyści (na przykład: wy, wasi bliscy, wasze dzieci, osoby, z którymi pracujecie)?
  • Jakie widzicie trudności lub negatywne konsekwencje wynikające z podjęcia pracy w ramach tej formy zatrudnienia?
  • Kto może odczuwać te trudności lub negatywne konsekwencje (na przykład: wy, wasi bliscy, wasze dzieci, osoby, z którymi pracujecie)?
  • Jakie dostrzegacie korzyści dla pracodawcy związane z tą formą zatrudnienia?
  • Jakie dostrzegacie trudności lub negatywne konsekwencje dla pracodawcy związane z tą formą zatrudnienia?
  • W jaki sposób chcecie zachęcić waszego obecnego lub potencjalnego pracodawcę do tej formy zatrudnienia?
  • Jaki powinien być wasz pierwszy krok, przybliżający was do podjęcia pracy w ramach wybranej przez was formy zatrudnienia?

Omówienie ćwiczenia:

W ramach omawiania ćwiczenia podkreślaj konieczność indywidualnego podejścia do formy zatrudnienia, tak aby w jak największym stopniu wpisywała się w bieżące potrzeby czy oczekiwania uczestniczek/uczestników szkolenia. Zwróć także uwagę na to, że elastyczne formy zatrudnienia są rozwiązaniem umożliwiającym pogodzenie pracy zawodowej i życia rodzinnego. Niemniej jednak należy je traktować jako rozwiązanie tymczasowe, które daje możliwość zachowania równowagi życiowej. Oparcie całego okresu aktywności zawodowej na elastycznych rozwiązaniach może jednak rodzić negatywne konsekwencje. Przykładowo, podejmowanie pracy wyłącznie w oparciu o umowy cywilnoprawne wiąże się z brakiem uprawnień do świadczeń emerytalnych. Te kwestie powinny być bardzo jasno wyartykułowane, po to, by osoby uczestniczące w sposób świadomy dokonywały swoich wyborów odnośnie preferowanej przez nie formy zatrudnienia.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

W ramach tego ćwiczenia możesz korzystać z narzędzia Bilans-Balans, zwłaszcza zadań zawartych w części czwartej Moja praca. Umożliwią one określenie wartości, oczekiwań oraz potrzeb związanych z rozwojem zawodowym oraz pracą zawodową.