XNa startWsteczWstecz

Przygotowanie Indywidualnego Planu Godzenia przy wykorzystaniu narzędzi coachingowych

Liczba godzin szkoleniowych: 48

Szkolenie adresowane jest do rodziców, którzy chcą opracować swój plan godzenia życia zawodowego i rodzinnego, korzystając zarazem ze wsparcia innych osób znajdujących się w podobnej sytuacji życiowej. Szkolenie umożliwia wypracowanie własnego planu działania, dostosowanego do indywidualnych potrzeb poszczególnych uczestniczek/uczestników szkolenia. Jest to możliwe dzięki stworzeniu warunków sprzyjających dzieleniu się osobistymi doświadczeniami związanymi z godzeniem życia zawodowego i rodzinnego oraz pogłębionej refleksji na temat pełnionej roli rodzica oraz pracownicy/pracownika. Szkolenie daje możliwość wypracowania własnej wizji sukcesu zawodowego oraz sukcesu osobistego, jak również wizji balansu pomiędzy pracą zawodową a życiem rodzinnym, wskazując zarazem w oparciu o jakie zasoby mogą być one zrealizowane.

Praca grupowa w formie szkoleniowej musi być poprzedzona spotkaniem indywidualnym z trenerką/trenerem, a później przeplatana spotkaniami indywidualnymi oraz podsumowana przynajmniej jednym spotkaniem indywidualnym. Liczba i czas trwania spotkań – indywidualnych oraz grupowych – powinna być dostosowana do możliwości i potrzeb uczestniczek/uczestników. Ogólna liczba spotkań grupowych i indywidualnych powinna być określona i zakontraktowana zgodnie z potrzebami poszczególnych osób.

Sesja 1. Wprowadzenie do pracy grupowej i metodologii coachingowej

Celem sesji jest wprowadzenie do pracy metodą coachingową. Rodzice zapoznają się z pojęciem coachingu, a także z innymi formami wsparcia indywidualnego oraz grupowego (np. szkoleniami, doradztwem, terapią, mentoringiem). Sesja pomocna jest także w ustalaniu celów wspólnych dla całej grupy oraz celów indywidualnych dla poszczególnych osób biorących udział w szkoleniu. Cele te związane są z kwestią godzenia ról, w szczególności roli rodzica i pracownika/pracownicy.

Nazwa ćwiczenia: Oczekiwania – po co tu przyszłam/przyszedłem?

Cele ćwiczenia:

  • poznanie oczekiwań osób uczestniczących w szkoleniu,
  • określenie celów w zakresie godzenia życia zawodowego i rodzinnego do osiągnięcia w ramach pracy grupowej.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące określą rezultaty, jakie chcą osiągnąć w zakresie godzenia życia zawodowego i rodzinnego poprzez swój udział w szkoleniu.

Czas: 40 minut.

Materiały szkoleniowe: flipchart, kartki do flipchartu, kolorowe flamastry, notes lub zeszyt dla każdej osoby uczestniczącej.

Organizacja przestrzeni: organizacja sali umożliwiająca pracę w małych zespołach, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca w małych zespołach, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Podziel osoby uczestniczące na dwa zespoły. Poproś obydwa zespoły, aby porozmawiały na temat oczekiwań i obaw związanych ze szkoleniem. Dyskusja w zespołach toczyć się może z wykorzystaniem poniższych pytań:

  • Jakie mam oczekiwania w odniesieniu do tematu szkolenia?
  • Czego oczekuję od trenerki/trenera?
  • Czego oczekuję od samej/samego siebie?
  • Czego oczekuję od pozostałych uczestniczek/uczestników szkolenia?
  • Jakie mam obawy związane z udziałem w tym szkoleniu?
  • Jakie mam pomysły, na przykład na usprawnienie pracy grupy?

Krok 2: Na podsumowanie dyskusji w zespołach, każdy z zespołów opracowuje plakat. Plakaty te prezentowane są na forum przez reprezentantki/reprezentantów poszczególnych grup.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Jakie pojawiły się cele wspólne dla obydwu zespołów?
  • Jakie pojawiły się cele indywidualne?

Podsumowanie ćwiczenia:

W trakcie odsłuchiwania poszczególnych oczekiwań odnieś się do nich, wskazując, na ile mogą faktycznie zostać spełnione w ramach szkolenia. Podkreśl, że oczekiwania wykraczające poza kwestie godzenia życia zawodowego i rodzinnego nie mieszczą się w zakresie tematycznym niniejszego szkolenia.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Już w tym miejscu, tj. podczas odnoszenia się do oczekiwań uczestniczek/uczestników szkolenia, podkreśl, że metodologia coachingowa zakłada jasno, że rola osoby prowadzącej (w tym przypadku trenerki/trenera) polega przede wszystkim na dbałości o strukturę procesu. Osoba ta nie występuje więc ani w roli autorytetu, ani ekspertki/eksperta w zakresie godzenia życia zawodowego i rodzinnego. Ekspertkami/ekspertami są same osoby uczestniczące.

Nazwa ćwiczenia: Dlaczego coaching?

Cele ćwiczenia:

  • uzyskanie podstawowej wiedzy na temat coachingu,
  • uzyskanie wiedzy na temat innych metod pracy (na przykład: szkoleń, doradztwa, terapii, mentoringu),
  • zachęcenie osób uczestniczących do poszukiwania równowagi pomiędzy życiem zawodowym i rodzinnym przy wykorzystaniu metodologii coachingowej,
  • podjęcie przez uczestniczki/uczestników decyzji o chęci uczestnictwa lub wycofaniu się z pracy grupowej.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące będą w stanie odróżnić coaching od innych form wsparcia grupowego czy indywidualnego.

Czas: 40 minut.

Materiały szkoleniowe: flipchart, kartki do flipchartu, kolorowe flamastry, karteczki samoprzylepne.

Organizacja przestrzeni: krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca na forum.

Instrukcja:

Poproś osoby uczestniczące, aby podzieliły się swoją wiedzą oraz skojarzeniami na temat coachingu. Zapisuj na tablicy wszystkie odpowiedzi podawane przez osoby uczestniczące.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Jaka definicja coachingu wyłania się z podanych przez was odpowiedzi?
  • Czym według was jest coaching?
  • Czym waszym zdaniem coaching nie jest?

Podsumowanie ćwiczenia:

Podsumuj ćwiczenie poprzez odniesienie się do wiedzy oraz skojarzeń osób uczestniczących na temat coachingu. Dokonaj usystematyzowania wiedzy osób uczestniczących w tym zakresie, wskazując, na czym polega specyfika coachingu i roli coacha. Przypomnij, że osoba ta jest ekspertką/ekspertem od struktur coachingowych, z kolei każda osoba uczestnicząca – ekspertką/ekspertem od treści dotyczących samej/samego siebie, swojego życia oraz kreowania rozwiązań dopasowanych do własnych potrzeb. Zwróć uwagę na to, że coaching zajmuje się przyszłością i koncentruje się na wypracowywaniu rozwiązań poprzez poszerzenie samoświadomości oraz stosowanie efektywnych strategii działania.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Więcej praktycznych informacji na temat tego, czym jest coaching i na czym polega praca w oparciu o metodę coachingową możesz znaleźć w książce autorstwa Jenny Rogers pt. Coaching. Bądź uważna/uważny, gdyż może się okazać, że któraś z osób uczestniczących miała inne wyobrażenie na temat programu szkolenia, sposobu pracy czy innych kwestii związanych z pracą grupową. Podkreśl, że na tym etapie – jeśli zaproponowana praca nie jest zgodna z oczekiwaniami danej osoby – można się wycofać z udziału w szkoleniu. Zaznacz też, że na każdym etapie szkolenia można zgłaszać wszelkie wątpliwości, trudności i uwagi związane ze szkoleniem (na przykład przed spotkaniem, po spotkaniu, pomiędzy spotkaniami poprzez wysłanie maila).

Sesja 2. Godzenie życia zawodowego i rodzinnego

Sesja ta stanowi wprowadzenie do tematyki godzenia życia zawodowego i rodzinnego. W ramach sesji rodzice mają możliwość podzielenia się swoimi osobistymi doświadczeniami związanymi z pełnieniem różnych ról życiowych, w szczególności roli zawodowej i roli rodzica. Podczas sesji omawiane są istotne zagadnienia związane z uzyskiwaniem równowagi życiowej. Są to zarówno kwestie związane z zarządzaniem czasem, jak i te, które wynikają z indywidualnych potrzeb poszczególnych uczestniczek/uczestników szkolenia, odnosząc się do ich systemu wartości oraz ogólnej wizji swojego życia. Zasadniczym celem pracy podczas sesji jest uświadomienie sobie ważnych elementów, jakie należy uwzględniać w pracy nad własnym planem godzenia życia zawodowego i rodzinnego.

Nazwa ćwiczenia: Metafory – godzenie życia zawodowego i rodzinnego jest jak ...

Cele ćwiczenia:

  • refleksja na poziomie indywidualnym i grupowym na temat problematyki godzenia życia zawodowego i rodzinnego,
  • wymiana doświadczeń dotyczących godzenia życia zawodowego i rodzinnego.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące poszerzą swoją świadomość dotyczącą problematyki godzenia życia zawodowego i rodzinnego.

Czas: 60 minut.

Materiały szkoleniowe: flipchart, kartki do flipchartu, kolorowe flamastry.

Organizacja przestrzeni: organizacja sali umożliwiająca pracę w małych zespołach, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca w małych zespołach, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Zadaj osobom uczestniczącym pytanie, z czym kojarzy im się godzenie życia zawodowego i rodzinnego. Zapisz na tablicy pytanie w postaci niedokończonego zdania: godzenie życia zawodowego z rodzinnym jest jak ….

Krok 2: Podziel osoby uczestniczące na mniejsze zespoły. Każdy z zespołów ma za zadanie wypracować metaforę najlepiej odzwierciedlającą ich zdaniem problematykę godzenia życia zawodowego i rodzinnego. Poproś, aby w ramach pracy w zespołach każda z osób przedstawiła swoją metaforę. Następnie zespół wspólnie uzgadnia i wypracowuje taką, która ich zdaniem najlepiej oddaje istotę godzenia życia zawodowego i rodzinnego.

Krok 3: Każdy z zespołów, bazując na wypracowanej przez siebie metaforze, ma za zadanie opracować plakat, na którym ujęte są zagadnienia związane z obszarem godzenia życia zawodowego i rodzinnego.

Krok 4: Zespoły prezentują na forum wyniki swojej pracy, tj. metafory oraz opracowane plakaty.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Na czym polega godzenie życia zawodowego i rodzinnego?
  • Jakie są najistotniejsze zagadnienia składające się na ten problem?
  • Czym waszym zdaniem jest plan godzenia życia zawodowego i rodzinnego?
  • Co należy uwzględnić w procesie opracowywania planu godzenia życia zawodowego i rodzinnego?

Podsumowanie ćwiczenia:

W ramach podsumowania ćwiczenia zwróć uwagę na to, że na równowagę między pracą a życiem rodzinnym składają się trzy elementy: życie zawodowe, życie rodzinne oraz człowiek próbujący utrzymać lub odzyskać równowagę pomiędzy tymi dwoma elementami. Równowaga ta ma naturę bardzo subiektywną, wręcz intuicyjną i zmienną w czasie, ponieważ ciągle zmieniają się nasze uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne (zmiany w zakresie potrzeb, zmieniający się wiek dziecka/dzieci, tendencje i trendy występujące na rynku pracy, zmieniające się formy zatrudnienia). Sukces w uzyskiwaniu równowagi pomiędzy życiem zawodowym i rodzinnym związany jest z gotowością zmiany siebie, gdyż jest uwarunkowany nie tylko zmianami w zakresie gospodarowania czasem, ale też zmianami w sposobie myślenia i działania. Najistotniejsze zmiany mogą dotyczyć wartości i przekonań oraz sposobu, w jaki realizujemy swoje role życiowe, w tym rolę rodzica oraz pracownicy/pracownika.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Podsumowanie ćwiczenia powinno w jak największym zakresie odnosić się do materiału wypracowanego przez osoby uczestniczące oraz uwzględniać słowa-klucze wypowiedziane i zapisane przez osoby uczestniczące.

Sesja 3. Sukces

W ramach tej sesji rodzice precyzują wizję swojego sukcesu oraz zadają sobie pytania odnośnie tego, jaką funkcję pełni praca na obecnym etapie ich życia i jak praca ta wpływa na obszary życia osobistego, w tym na życie rodzinne. Sesja ta jest również poświęcona eksploracji wartości związanych z szerszą wizją sukcesu życiowego. Uczestniczki/uczestnicy szkolenia podczas pracy z ćwiczeniami uświadamiają sobie własne wartości, a także mają okazję do konfrontacji z innymi osobami w grupie. Istotnym celem tej sesji jest uświadomienie sobie przez osoby uczestniczące swojej wyjątkowości oraz zrozumienie, że sukces jest czymś bardzo intuicyjnym i indywidualnym.

Nazwa ćwiczenia: Mój sukces

Cele ćwiczenia:

  • odkrywanie własnych wartości,
  • doświadczenie (poczucie) subiektywnych wartości związanych z wizją swojego sukcesu.

Efekty szkolenia: osoby uczestniczące zdobędą samowiedzę odnośnie własnych wartości.

Czas: 60 minut.

Materiały szkoleniowe: notes lub zeszyt dla każdej osoby uczestniczącej, fotografie – 50 szt. (najlepiej zróżnicowane tematycznie, czarno-białe fotografie, w tym samym formacie, bez tytułów). W tym ćwiczeniu ważne są wyobrażenia i skojarzenia wywołane przez zdjęcia, a nie to, co one rzeczywiście przedstawiają.

Organizacja przestrzeni: sala umożliwiająca powieszenie na ścianach lub rozłożenie na podłodze lub stołach fotografii tak, aby uczestniczki/uczestnicy swobodnie mogli je oglądać, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Rozłóż fotografie na podłodze lub stołach. Zaproś uczestniczki/uczestników na wystawę fotografii zatytułowaną Sukces. Poinformuj, że wystawa ta jest okazją do odpowiedzenia sobie na następujące pytania: czym jest dla mnie sukces? Co wspiera mój sukces? Jakie są bariery na mojej drodze do sukcesu?

Krok 2: Poproś osoby uczestniczące, aby po obejrzeniu wszystkich fotografii wybrały dwie fotografie, które w najwyższym stopniu odzwierciedlają sukces oraz dwie fotografie, które są dla nich zaprzeczeniem sukcesu lub stanowią barierę w osiągnięciu sukcesu. Każda z osób uczestniczących ma zatem wybrać w sumie cztery fotografie. W pierwszej kolejności uczestniczki/uczestnicy mają wybrać te fotografie bez zabierania ich ze sobą, po to, aby wszystkie osoby uczestniczące mogły swobodnie obejrzeć wszystkie zdjęcia. Poproś osoby, które zdecydowały się już na wybór określonych fotografii, aby stanęły z boku. Gdy wszystkie osoby są już gotowe, poproś je o zabranie wybranych fotografii. Zaznacz, że jeżeli są osoby, które zdecydowały się na fotografię zabraną już przez inną osobę, to nie powinny zmieniać swojego wyboru. Dalszy przebieg ćwiczenia pozwoli bowiem na wymienianie się fotografiami.

Krok 3: Poproś osoby uczestniczące o zaprezentowanie wybranych przez siebie fotografii oraz uzasadnienie swojego wyboru. Podczas omawiania fotografii zadbaj o to, aby każda osoba uczestnicząca miała w ręku fotografie, które wybrała.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Co to ćwiczenie pokazało?
  • Co się działo?
  • Czego dowiedziałaś/dowiedziałeś się na swój temat?
  • Jakie ogólne wnioski z tego ćwiczenia przychodzą wam do głowy?

Podsumowanie ćwiczenia:

Zaproś osoby uczestniczące do podzielenia się na forum swoimi osobistymi refleksjami i wnioskami z ćwiczenia. Podczas dzielenia się refleksjami podkreśl, że sukces może być różnie definiowany przez poszczególne osoby. Niektóre z osób w kategoriach sukcesu postrzegać będą wydarzenia związane z pracą zawodową, inne zaś z życiem rodzinnym, z kolei jeszcze inne – z rozwojem osobistym czy rozwojem swoich zainteresowań i hobby. Zachęć osoby uczestniczące, aby zanotowały w swoich notesach i zeszytach najważniejsze wnioski i refleksje płynące dla nich z tego ćwiczenia.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Ważnym elementem w moderowaniu tego ćwiczenia jest dopilnowanie zasady akceptacji i dzielenia się swoim doświadczeniem. Podczas omawiania fotografii i uzasadniania wyboru każda osoba uczestnicząca ma prawo do własnego zdania, stąd też nie wolno uczestniczkom/uczestnikom oceniać ani negować wartości innych osób. Przykładowo, może się zdarzyć, że ta sama fotografia zostanie wybrana przez jedną osobę jako przykład sukcesu, a przez inną jako jego zaprzeczenie. Podkreśl wówczas, że tego typu sytuacje należy traktować jako wartość uczenia się, wartość dotyczącą różnic indywidualnych. Zwróć także uwagę, że sukces jest czymś bardzo subiektywnym i intuicyjnym.

Podczas przeprowadzania ćwiczenia zadbaj, aby każda osoba podczas własnej wypowiedzi miała wybrane fotografie. Jest to ważne, ponieważ ułatwia indywidualną wypowiedź oraz unaocznia subiektywizm już na poziomie percepcji obrazu – często na tej samej fotografii poszczególne osoby widzą coś innego.

Nazwa ćwiczenia: Praca

Cele ćwiczenia:

  • refleksja nad tym, czym dla każdej osoby uczestniczącej jest praca,
  • refleksja nad tym, jaką funkcję pełni praca dla poszczególnych osób uczestniczących na obecnym etapie ich życia.

Rezultaty ćwiczenia: osoby uczestniczące określą, jakie najistotniejsze funkcje pełni praca na obecnym etapie ich życia. Każda z osób uczestniczących na poziomie indywidualnym określi trzy najistotniejsze dla niej aktualnie funkcje pracy.

Czas: 40 minut.

Materiały szkoleniowe: flipchart, kartki do flipchartu, kolorowe flamastry, notes lub zeszyt dla każdej osoby uczestniczącej.

Organizacja przestrzeni: krzesła ustawione w kręgu, flipchart ustawiony w taki sposób, aby osoby uczestniczące jednocześnie miały do niego dostęp i mogły na nim zapisywać skojarzenia.

Metody pracy: praca indywidualna, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Zapisz na środku kartki na flipcharcie słowo praca.

Krok 2: Zachęć osoby uczestniczące do tego, aby podchodziły w milczeniu do tej kartki i zapisywały słowa, które kojarzą im się z pracą. Zadbaj o to, aby jak najwięcej różnorodnych określeń zostało zapisanych i aby określenia te się nie powtarzały.

Krok 3: Poproś każdą osobę uczestniczącą, aby wybrała skojarzenia (niekoniecznie napisane przez siebie), które w jej odczuciu najwierniej odzwierciedlają pojęcie pracy oraz takie, które najmniej kojarzą się im z tym słowem. Poproś o uzasadnienie swego wyboru.

Omówienie ćwiczenia:

  • Jakie są funkcje pracy?
  • Jakie zasadnicze funkcje pełni praca w życiu?
  • Jaką funkcję pełni praca obecnie w waszym życiu?
  • Jaką funkcję pełniła kiedyś?
  • Jaką funkcję może pełnić w przyszłości?

Podsumowanie ćwiczenia:

Zwróć uwagę, że praca pełni różne funkcje. Odwołując się do wcześniejszych wypowiedzi osób uczestniczących, wskaż, że funkcje te zmieniają się na różnych etapach życia. Także moment pojawienia się dzieci może kształtować nową funkcję pracy zawodowej.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Ważnym elementem w moderowaniu ćwiczenia jest dopilnowanie zasady akceptacji i dzielenia się swoim doświadczeniem. Podczas prezentowania i uzasadniania wyboru każda osoba uczestnicząca ma prawo do własnego zdania, stąd też nie wolno uczestniczkom/uczestnikom oceniać ani negować wartości innych osób.

Sesja 4. Moja obecna sytuacja

Sesja poświęcona jest lepszemu rozpoznaniu i zdefiniowaniu przez osoby uczestniczące ich obecnej sytuacji życiowej. Pomaga spojrzeć na aktualny stopień równowagi życiowej oraz bliżej przyjrzeć się temu, jak wygląda poziom satysfakcji osób uczestniczących w poszczególnych sferach życia.

Nazwa ćwiczenia: Koło życia

Cele ćwiczenia:

  • kompleksowe spojrzenie na różne obszary życia,
  • ocena poziomu satysfakcji w różnych sferach życia.

Efekty ćwiczenia: każda osoba uczestnicząca dokona oceny – w skali od 1 do 10 punktów – aktualnego poziomu satysfakcji z różnych sfer życia oraz znajdzie obszar, w którym zmiana wpłynie na podniesienie ogólnego poziomu satysfakcji życiowej.

Czas: 120 minut.

Materiały szkoleniowe: materiał trenerski Koło życia wydrukowany dla każdej osoby uczestniczącej, kolorowe kredki lub pisaki (ok. osiem kolorów dla każdej osoby uczestniczącej).

Organizacja przestrzeni: organizacja sali umożliwiająca pracę indywidualną, organizacja sali umożliwiająca pracę w małych zespołach, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna, praca w małych zespołach, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Rozdaj osobom uczestniczącym materiał trenerski Koło życia. Zaproś każdą osobę uczestniczącą do indywidualnego wypełnienia Koła życia, czyli o dokonanie oceny – w skali od 1 (środek koła) do 10 (obręcz koła) – aktualnego poziomu satysfakcji w poszczególnych obszarach życia.

Krok 2: Poproś osoby uczestniczące, aby podzieliły się na forum swoimi refleksjami odnośnie wypełnionego Koła życia, na przykład na temat tego, co skłoniło je do takiej, a nie innej oceny każdego kawałka Koła życia. Nie naciskaj, gdy któraś z osób uczestniczących – jasno lub pośrednio – daje do zrozumienia, że o jakimś aspekcie życia nie chce rozmawiać. Spróbuj jednak wrócić do tego tematu w przyszłości, na przykład podczas spotkania indywidualnego lub kiedy wzrośnie poziom zaufania tej osoby do grupy oraz do Ciebie.

Krok 3: Zapytaj osoby uczestniczące, czy widzą związek między oceną rożnych obszarów życia. Przykładowo, jeśli dana osoba oceniała swoje zadowolenie z pracy na 8 lub 9, a zadowolenie ze związku na 1 lub 2, może to oznaczać, że cała jej energia przekazywana jest w obszar pracy zawodowej kosztem związku. Może to być samonapędzający się układ: praca jest przyjemna i przynosi zadowolenie, więc osoba ta wkłada w nią mnóstwo energii i zaangażowania. Z kolei związek jest trudny i nie przynosi zadowolenia, więc osoba ta nie wkłada w niego energii i zaangażowania, co powoduje, że staje się on jeszcze trudniejszy. Obserwacja ta może się wydawać prosta i zaskakująco oczywista, lecz często uczestniczki/uczestnicy unikają spojrzenia na daną kwestię w ten właśnie sposób.

Krok 4: Zapytaj osoby uczestniczące, jak chciałyby, aby wyglądało ich Koło życia. Następnie zapytaj o to, ile energii mają na zmianę w tych obszarach, w których wykazują niski poziom zadowolenia. Nie zakładaj jednak, że niski wynik oznacza chęć zmiany ani że Twoją rolą jest nakłanianie do zmiany. Jeśli uczestniczka/uczestnik nie ma energii na wprowadzanie zmian w jakiejś dziedzinie, zachowaj tę informację dla siebie i nie wywieraj nacisku.

Krok 5: Zapytaj osoby uczestniczące, w jaki sposób obszary zadowolenia i niezadowolenia łączą się z planowanymi przez nie celami coachingu dotyczącymi godzenia życia zawodowego i rodzinnego.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Jak możesz nazwać swoje Koło życia?
  • Co pokazuje twoje Koło życia w kontekście równowagi życiowej?
  • Jakie refleksje pojawiają się, gdy patrzysz na swoje Koło życia?
  • Jaka jest nauka z tego ćwiczenia?
  • Jak możesz zastosować tę naukę w swoim życiu?
  • Jakie pojawiają się cele do osiągnięcia?
  • Jakie możesz podjąć działania już od dzisiaj, po to, aby podnosić swój poziom satysfakcji życiowej?
  • Co konkretnie zrobisz?
  • Jakie będą pierwsze kroki? Kiedy to zrobisz? W jaki sposób to zrobisz?

Podsumowanie ćwiczenia:

Zaproś osoby uczestniczące do podzielenia się refleksją na temat tego, jaka jest dla nich największa wartość wynikająca z wykonania ćwiczenia Koło życia.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Alternatywą lub uzupełnieniem dla przedstawianego ćwiczenia są: ćwiczenie Rysunek mojego życia oraz ćwiczenie Idealny dzień. Zastanów się, który z tych wariantów w największym stopniu będzie atrakcyjny dla grupy szkoleniowej, z którą pracujesz.

Nazwa ćwiczenia: Rysunek mojego życia

Cele ćwiczenia:

  • kompleksowe spojrzenie na różne obszary życia,
  • ocena poziomu satysfakcji w różnych sferach życia.

Efekty ćwiczenia: każda osoba uczestnicząca dokona oceny poziomu satysfakcji ze swojego życia oraz znajdzie obszar lub obszary, w których chce dokonać zmian.

Czas: 120 minut.

Materiały szkoleniowe: kartki papieru (minimalny format to A3), kolorowe kredki lub pisaki (osiem kolorów dla każdej osoby uczestniczącej).

Organizacja przestrzeni: organizacja sali umożliwiająca pracę indywidualną, organizacja sali umożliwiająca pracę w małych zespołach, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna, praca w małych zespołach, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Wręcz każdej osobie uczestniczącej duże kartki papieru oraz kolorowe kredki lub pisaki. Poproś o narysowanie dwóch rysunków. Poproś osoby uczestniczące, aby na pierwszym rysunku przedstawiły, jak ich życie wygląda w tym momencie, na drugim zaś – jak chciałyby, aby wyglądało. Zapewnij, że w tym ćwiczeniu nie chodzi o wykazanie się talentem artystycznym. Zapewnij czas na swobodną pracę.

Krok 2: Zapytaj osoby uczestniczące o to, co musi się wydarzyć, aby ich obecne życie zmieniło się w wymarzoną przyszłość. Zaproś też do zastanowienia się, jakie wynikają z tego cele i rezultaty do osiągnięcia.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Co pokazują wasze rysunki w kontekście równowagi życiowej?
  • Jakie refleksje pojawiają się, gdy patrzycie na obydwa rysunki?
  • Jaka jest nauka z tego ćwiczenia?
  • Jak możecie zastosować tę naukę w swoim życiu?
  • Jakie pojawiają się cele do osiągnięcia?
  • Jakie możesz podjąć działania już od dzisiaj, po to, aby podnosić swój poziom satysfakcji życiowej?
  • Co konkretnie zrobisz?
  • Jakie będą pierwsze kroki? Kiedy to zrobisz? W jaki sposób to zrobisz?

Podsumowanie ćwiczenia:

Zaproś osoby uczestniczące do podzielenia się refleksją na temat tego, jaka jest dla nich największa wartość wynikająca z wykonania ćwiczenia Rysunek mojego życia. Porzucenie słów i analiz oraz użycie twórczej, zabawowej i mniej ustrukturyzowanej części umysłu (prawej półkuli mózgu) sprzyja nowemu spojrzeniu na obecną sytuację życiową.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Alternatywą lub uzupełnieniem dla przedstawianego ćwiczenia są: ćwiczenie Koło życia oraz ćwiczenie Idealny dzień. Zastanów się, który z tych wariantów w największym stopniu będzie atrakcyjny dla grupy szkoleniowej, z którą pracujesz.

Nazwa ćwiczenia: Idealny dzień

Cele ćwiczenia:

  • budowanie wizji udanego życia,
  • ocena poziomu satysfakcji w różnych sferach życia.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące określą ważne elementy swoje życia (wartości, obraz samej/samego siebie i swojego życia).

Czas: 60 minut.

Materiały szkoleniowe: nie są potrzebne.

Organizacja przestrzeni: organizacja sali umożliwiająca pracę indywidualną, organizacja sali umożliwiająca pracę w małych zespołach, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna, praca w małych zespołach, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Zaproponuj osobom uczestniczącym, aby usiadły wygodnie, tak by mogły się zrelaksować i rozluźnić ciało. Następnie poproś, aby wyobraziły sobie idealny dzień swojego życia. Na początku wspieraj osoby uczestniczące poprzez zadawanie cichym i spokojnym głosem następujących pytań, używając czasu teraźniejszego:

  • Gdzie teraz jesteś?
  • Jakie czynności po kolei wykonujesz od momentu przebudzenia?
  • Kto jest obok ciebie?

Krok 2: Podziel osoby uczestniczące na mniejsze, składające się z 3 do 5 osób zespoły. Poproś, aby w swoich zespołach każda osoba uczestnicząca opowiedziała pozostałym osobom, jak wygląda jej idealny dzień od momentu wstania z łóżka do chwili położenia się spać. Uczestniczki/uczestnicy mają szczegółowo przedstawić, co wydarza się w ciągu takiego dnia, co robią w ciągu takiego dnia itp.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Co pokazało ci to ćwiczenie?
  • Czym zapełniony był twój czas?
  • Jakbyś się czuła/czuł, prowadząc takie życie?

Podsumowanie ćwiczenia:

Zaproś osoby uczestniczące do podzielenia się z całą grupą refleksją na temat tego, jaka jest dla nich największa wartość wynikająca z wykonania ćwiczenia Mój idealny dzień.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

W tym ćwiczeniu ważne jest wspieranie osób uczestniczących w wejściu w stan relaksu. Przed ćwiczeniem pamiętaj o zaproponowaniu, aby każda osoba wygodnie usiadła, wzięła kilka spokojnych oddechów, rozluźniła swoje ciało i – jeśli ma na to ochotę – zamknęła oczy. Używaj ciepłego tonu głosu oraz mów wolniej i ciszej niż zwykle.

Alternatywą lub uzupełnieniem dla przedstawianego ćwiczenia są: ćwiczenie Koło życia oraz ćwiczenie Rysunek mojego życia. Zastanów się, który z tych wariantów w największym stopniu będzie atrakcyjny dla grupy szkoleniowej, z którą pracujesz.

Sesja 5. Moje zasoby

Sesja poświęcona jest identyfikacji, uporządkowaniu, a następnie uruchomieniu wszelkich zasobów, jakimi dysponują osoby uczestniczące i jakie mogą wykorzystać w opracowywaniu i realizacji swojego planu godzenia życia zawodowego i rodzinnego. Celem tej sesji jest uzyskanie poczucia kompetencji w odniesieniu do wyłaniających się celów i wyzwań. Przed doprecyzowaniem obszarów zmian i konkretnych rezultatów do osiągnięcia osoby uczestniczące – dzięki zaproponowanym w tej sesji ćwiczeniom – doświadczają siły swoich zasobów i poczucia sprawstwa.

Nazwa ćwiczenia: Pozytywne doświadczenia

Cele ćwiczenia:

  • eksploracja zasobów osobistych,
  • porządkowanie zasobów osobistych,
  • uruchamianie zasobów osobistych.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące zdobędą samowiedzę odnośnie posiadanych zasobów zawodowych i osobistych.

Czas: 120 minut.

Materiały szkoleniowe: notes lub zeszyt dla każdej osoby uczestniczącej, czyste kartki papieru, kolorowe kredki lub pisaki, podkładki do pisania.

Organizacja przestrzeni: organizacja sali umożliwiająca pracę indywidualną, organizacja sali umożliwiająca pracę w małych zespołach, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna, praca w małych zespołach, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Rozpocznij ćwiczenie, zachęcając osoby uczestniczące do podzielenia się na forum odpowiedziami na następujące pytania: co dobrego dzieje się obecnie w waszym życiu? Z czego jesteście najbardziej zadowolone/zadowoleni? Za co jesteście wdzięczne/wdzięczni?

Krok 2: Zaproś osoby uczestniczące do tego, aby opracowały listę piętnastu najbardziej satysfakcjonujących doświadczeń z różnych sfer swojego życia (osobistej, zawodowej, edukacji, rozrywki, zainteresowań itp.).

Krok 3: Poproś osoby uczestniczące, aby wybrały pięć najbardziej satysfakcjonujących doświadczeń z opracowanej przez siebie listy, którymi chcą się podzielić na forum. Osoby uczestniczące opisują wybranych przez siebie pięć doświadczeń, każde na osobnej kartce. Ważne, aby opis przygotowany był w pierwszej osobie. Opis ten powinien zawierać następujące elementy: jak dane doświadczenie się rozpoczęło? Jak się rozwijało? Jak się zakończyło? W jakim środowisku przebiegało? Jaka była moja rola? Co konkretnie robiłam/robiłem? Jakie swoje zasoby (wiedza, umiejętności, zdolności, cechy, postawy) angażowałam/angażowałem? Kto jeszcze uczestniczył w tym doświadczeniu? Jakie były relacje między nami? Co było najbardziej satysfakcjonujące? Pytania te zadawaj etapami. Dopiero gdy wszystkie osoby odpowiedzą sobie na zadane wcześniej pytanie, podaj kolejne.

Krok 4: Podziel osoby uczestniczące na mniejsze, składające się z 3-4 osób zespoły. Poproś je, aby w tych zespołach zaprezentowały przygotowane przez siebie opisy. Każda z osób ma na swoją prezentację 15 minut. W tym czasie pozostałe osoby z zespołu uważnie słuchają. Osoby te powinny jednak hasłowo notować wypowiedzi osoby prezentującej. Gdy dana osoba zakończy dzielenie się swoimi doświadczeniami, osoby słuchające proszone są o udzielenie informacji zwrotnej. Na tym etapie ćwiczenia przypomnij zasady komunikacji w grupie, ustalane na etapie kontraktu (na przykład: nie oceniamy się, nie przerywamy sobie, mówimy z pozycji ja). Informacja zwrotna może być przekazana zarówno w formie werbalnej, jak i pisemnej (na przykład poprzez przekazanie notatek przygotowanych podczas odsłuchiwania doświadczeń). Osoba, która dzieliła się swoimi doświadczeniami, może prosić o wyjaśnienia lub uzasadnienie uzyskanych informacji na swój temat.

Krok 5: Zaproś osoby uczestniczące, aby na podstawie uzyskanych informacji zwrotnych opracowały listę swoich kompetencji. Lista ta powinna być zapisana w notesach lub zeszytach, ponieważ zostanie ona wykorzystana w kolejnych ćwiczeniach.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Co pokazało to ćwiczenie?
  • Czego dowiedziałaś/dowiedziałeś się o sobie?

Podsumowanie ćwiczenia:

Zaproś osoby uczestniczące do podzielenia się refleksją na temat tego, jaka jest dla nich największa wartość wynikająca z wykonania ćwiczenia Pozytywne doświadczenia.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

W przypadku, gdy grupa szkoleniowa jest nieliczna (6-10 osób), możesz zaproponować omawianie wszystkich doświadczeń na forum, bez konieczności dzielenia grupy na mniejsze zespoły. Być może będzie to wymagało rozłożenia realizacji ćwiczenia na więcej spotkań. W wyjątkowych sytuacjach, gdy wynika to z potrzeb osób uczestniczących, podobnej procedurze mogą być poddane doświadczenia dotyczące trudności życiowych. W takich okolicznościach kluczowym elementem ćwiczenia jest pobudzanie osób uczestniczących do koncentracji na pozytywnych aspektach tych trudności. Przykładowo, można osiągnąć to poprzez zadawanie następujących pytań: czego cię to nauczyło? Jak tę naukę możesz wykorzystać w swoim życiu?

Nazwa ćwiczenia: Matryca kompetencji

Cele ćwiczenia:

  • uporządkowanie wiedzy na temat swych kompetencji,
  • uruchomienie zasobów w zakresie posiadanych kompetencji.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące uporządkują wiedzę na temat posiadanych kompetencji w różnych obszarach życia.

Czas: 60 minut.

Materiały szkoleniowe: listy kompetencji wypracowane przez uczestniczki/uczestników w ćwiczeniu Pozytywne doświadczenia, materiał trenerski Matryca kompetencji, kolorowe kredki lub pisaki, podkładki do pisania.

Organizacja przestrzeni: organizacja sali umożliwiająca pracę indywidualną, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Poproś osoby uczestniczące, aby – bazując na liście kompetencji wypracowanych w ćwiczeniu Pozytywne doświadczenia – opracowały dla siebie matrycę swoich kompetencji. W tym celu rozdaj materiał trenerski Matryca kompetencji. Kompetencje własne powinny być ocenione zarówno pod kątem ich nasilenia (poziom kompetencji), jak i satysfakcji czerpanej z ich angażowania w działanie (poziom motywacji).

Krok 2: Zachęć osoby uczestniczące do tego, aby podzieliły się na forum wynikami swojej pracy.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Jakie są twoje największe atuty?
  • Które z twoich kompetencji chcesz rozwijać, wzmacniać?
  • Jakie masz pomysły na wykorzystanie swoich kompetencji w opracowywaniu strategii działania w obszarze godzenia różnych ról życiowych?
  • Jak będziesz wykorzystywać swoje mocne strony?
  • Jak będziesz kompensować swoje słabsze strony?

Podsumowanie ćwiczenia:

Zaproś osoby uczestniczące do podzielenia się na forum swoimi trzema największymi atutami.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

W rozbudowanym wariancie tego ćwiczenia możesz zaprosić osoby uczestniczące do dokonania grupowania oraz hierarchizacji kompetencji. Zadanie grupowania polega na łączeniu kompetencji w grupy z uwagi na podobieństwa między nimi (na przykład: kompetencje dotyczące pracy z ludźmi). Zachęć osoby uczestniczące do wykorzystania pisaków lub kredek i zaznaczania poszczególnych grup innymi kolorami. Hierarchizowanie polega na dokonaniu ocen według wybranych kryteriów (na przykład: lubię, potrafię). Można dokonać hierarchizacji kompetencji od ulubionej do najmniej lubianej.

Sesja 6. Moja wizja przyszłości

Sesja poświęcona jest budowaniu wizji swojego życia w różnych obszarach. W tej sesji osoby uczestniczące tworzą kolaż zatytułowany Moje udane życie. Dzięki wykorzystaniu techniki projekcyjnej możliwa jest pogłębiona praca nad ukierunkowaniem zmian w oparciu o kluczowe wartości oraz szeroką wizję swojego życia. Podczas tej sesji osoby uczestniczące mają również okazję do zadania sobie ważnych pytań na poziomie wartości i tożsamości: jaką osobą chcę się stawać? Jak chcę funkcjonować w różnych obszarach swojego życia? Co jest dla mnie ważne? Z czego nie chcę zrezygnować? Jakie cele zawodowe i osobiste chcę osiągnąć?

Nazwa ćwiczenia: Moje udane życie

Cele ćwiczenia:

  • budowanie wizji udanego życia,
  • krystalizowanie wartości, które są szczególnie ważne dla poszczególnych osób uczestniczących oraz takich wartości, z których osoby uczestniczące chcą/nie chcą rezygnować.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące dokonają samopoznania w obszarze wartości i celów powiązanych z tymi wartościami.

Czas: 200 minut.

Materiały szkoleniowe: flipchart, kartki do flipchartu lub papier pakowy, kolorowe flamastry, różnorodne kolorowe gazety z dużą liczbą zdjęć, klej dla każdej osoby uczestniczącej. Jeśli w sali szkoleniowej nie ma możliwości zawieszenia kolaży na ścianie, wówczas do omawiania kolażu potrzebne są dwa flipcharty. Na jednej tablicy przedstawiany jest kolaż, na drugiej zaś zapisywane są skojarzenia uczestniczek/uczestników.

Organizacja przestrzeni: stół lub przestrzeń na podłodze do wyklejania kolaży, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu, flipchart ustawiony w taki sposób, aby osoby uczestniczące jednocześnie miały do niego dostęp i mogły na nim zapisywać swoje skojarzenia.

Metody pracy: praca indywidualna, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Rozpocznij ćwiczenie, zadając osobom uczestniczącym następujące pytania: Jakie macie pomysły związane z opracowaniem planu godzenia życia zawodowego i rodzinnego? Jakie są ważne elementy (wartości, cele, aktywności, zainteresowania), które trzeba w tym planie uwzględnić?

Krok 2: Rozłóż w sali szkoleniowej kolorowe gazety, zapraszając osoby uczestniczące do ich przeglądania. Zachęcaj do przejrzenia jak największej liczby gazet oraz wydzierania z nich tych zdjęć lub grafik, które robią na osobach uczestniczących silne, pozytywne wrażenie. Wybrane zdjęcia lub grafiki powinny być odkładane na bok.

Krok 3: Poproś osoby uczestniczące, aby z wybranych przez siebie zdjęć lub grafik utworzyły swój kolaż zatytułowany Moje udane życie. W przypadku wątpliwości zgłaszanych przez osoby z grupy, wyjaśnij na czym polega technika kolażu.

Krok 4: Zbierz wszystkie kolaże osób uczestniczących. Zawieś jeden wybrany lub wylosowany kolaż na flipcharcie. Zaproś wszystkie osoby uczestniczące, aby w milczeniu podeszły do wywieszonego kolażu. Poproś je – z wyjątkiem autorki/autora kolażu – aby podzieliły się swoimi odczuciami i skojarzeniami związanymi z tym kolażem. Zachęcaj uczestniczki/uczestników do dzielenia się swoimi refleksjami poprzez następujące pytania:

  • Jakie wrażenie robi na was ten kolaż? Jaka jest jego struktura? W jaki nastrój was wprowadza?
  • Co waszym zdaniem jest ważne dla autorki/autora kolażu?
  • Co waszym zdaniem jest interesujące dla autorki/autora kolażu (jakie ma zainteresowania, pasje)?
  • Jakie cele życiowe chce zrealizować autorka/autor kolażu, zważywszy na jego wartości i zainteresowania?
  • Jaką pracę wykonuje ta osoba, jakie pełni funkcje?
  • Jakie aktywności w sferze zawodowej i osobistej mogą być najbardziej satysfakcjonujące dla autorki/autora kolażu?

Spontaniczne wypowiedzi poszczególnych osób zapisuj na flipcharcie.

Krok 5: Zaproś autorkę/autora omawianego kolażu, aby odniosła/odniósł się do wypowiedzi grupy. Wspieraj tę osobę poprzez zadawanie poniższych pytań:

  • Jak się teraz czujesz?
  • Co cię zaskoczyło?
  • Z czym się zgadzasz?
  • Z czym się nie zgadzasz?
  • Czego ci brakuje i chcesz dopisać do listy?
  • Co uzyskałaś/uzyskałeś dzięki omówieniu przez grupę twojego kolażu?
  • Jak chciałabyś/chciałbyś to wykorzystać?

Krok 6: Zgodnie z wyżej opisaną procedurą zaproś do omówienia kolażu każdą osobę biorącą udział w tym ćwiczeniu.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Jakie ważne cele życiowe wyłaniają się dla każdej/każdego z was z tego ćwiczenia?
  • Jak te cele wpisują się w waszą wizję godzenia życia zawodowego i rodzinnego?
  • Jakie ważne elementy (wartości, pomysły, cele) powinny być waszym zdaniem uwzględnione w planie godzenia życia zawodowego i rodzinnego?

Podsumowanie ćwiczenia:

Zaproś osoby uczestniczące do wyłonienia istotnych dla nich wartości oraz celów życiowych i zawodowych. Na zakończenie zachęć osoby uczestniczące, aby zapisały sobie w notesie lub zeszycie najważniejsze wnioski odkryte podczas tego ćwiczenia oraz te obszary, w których już realizują i w których chcą dalej realizować istotne dla siebie wartości (tj. takie, które są ważne i interesujące).

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Zadbaj o to, aby podczas omawiania kolażu nie dochodziło do analizy oraz nadawania określonego znaczenia pracom osób uczestniczących. Może to być dokonywane wyłącznie przez autorki/autorów kolaży. Rolą grupy jest jedynie dzielenie się swoimi odczuciami związanymi z prezentowanymi pracami.

Sesja 7. Moja rodzina

Podczas tej sesji rodzice mają możliwość odkrycia, jak funkcjonuje ich rodzina, zarówno z perspektywy rodziny rozumianej jako system, jak i z perspektywy poszczególnych członkiń/członków rodziny. Pojawiają się tutaj pytania dotyczące najważniejszych potrzeb, wartości zarówno dla całej rodziny, jak i poszczególnych osób w rodzinie. Rodzice mogą zatem spojrzeć na swoją rodzinę z różnych perspektyw. Ponadto, praca z innymi osobami uczestniczącymi – polegająca na opowiadaniu o swojej rodzinie – daje możliwość konfrontacji i wymiany doświadczeń. Zasadniczym celem tej sesji jest jednak poszerzenie świadomości dotyczącej funkcjonowania własnej rodziny, jak również odkrycie tych wzorców, które działają dobrze oraz tych, które ewidentnie wymagają zmiany.

Nazwa ćwiczenia: Moja rodzina

Cele ćwiczenia:

  • kompleksowe spojrzenie na aktualną sytuację rodziny,
  • przyjęcie perspektywy całej rodziny jako systemu oraz poszczególnych osób w rodzinie,
  • poszerzenie świadomości dotyczącej funkcjonowania własnej rodziny,
  • odkrycie tych wzorców, które działają dobrze oraz tych, które ewidentnie wymagają zmiany.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące uzyskają możliwość poszerzenia swojej świadomości na temat funkcjonowania własnej rodziny, odkryją i zbadają funkcjonujące w niej mechanizmy. Dodatkowo, określą swoje oczekiwania dotyczące pożądanych zmian w funkcjonowaniu całej rodziny oraz w funkcjonowaniu siebie w rodzinie.

Czas: 120 minut.

Materiały szkoleniowe: różnorodne słodycze, każdy przedmiot (np. cukierki, lizaki, czekoladki) pakowany osobno w liczbie ok. 10-15 sztuk na jedną osobę.

Organizacja przestrzeni: organizacja sali umożliwiająca pracę indywidualną, organizacja sali umożliwiająca pracę w małych zespołach, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna, praca w małych zespołach, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Zachęć osoby uczestniczące do podzielenia się refleksją w odpowiedzi na pytanie: co dobrego jest w byciu tobą dzisiaj?

Krok 2: Rozsyp słodycze na środku sali szkoleniowej, zapraszając osoby uczestniczące do tego, aby z tych słodyczy ułożyły swoją rodzinę. Praca ta ma charakter indywidualny, podczas której osoby uczestniczące mają się zastanowić nad tym, jaki system tworzy lub w jakim systemie funkcjonuje ich rodzina. Ważne, aby osoby te odpowiedziały sobie na następujące pytania:

  • Jak wasza rodzina funkcjonuje jako całość?
  • Jak waszym zdaniem postrzegana jest aktualna sytuacja w waszej rodzinie z perspektywy poszczególnych jej członkiń i członków?

Zachęć osoby uczestniczące, aby spróbowały zastanowić się nad tym, co czują, jak myślą oraz jak działają poszczególne osoby w rodzinie.

Krok 3: Zaproś osoby uczestniczące do dobrania się w zespoły 3-osobowe. W tych zespołach każda osoba po kolei przedstawia wyniki swojej pracy. Zaznacz, że w ramach pracy zespołowej osoby uczestniczące mogą swobodnie rozmawiać, dyskutować czy zadawać dodatkowe pytania.

Krok 4: Zachęć teraz osoby uczestniczące do zastanowienia się nad tym, co chciałyby zmienić w swojej rodzinie. Osoby uczestniczące ponownie pracują indywidualnie, układając słodycze według swoich wizji i oczekiwań.

Krok 5: Zaproś osoby uczestniczące do ponownej pracy w wybranych przez siebie wcześniej trójkach. Osoby te po raz kolejny, w ramach rundki, opowiadają sobie wzajemnie o tym, co chciałyby zmienić w swojej rodzinie.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Co było dla was odkrywcze na poszczególnych etapach tego ćwiczenia?
  • W jakim obszarze funkcjonowania rodziny widzicie potrzebę największych zmian?
  • Czy myślicie, że potrzebę tych zmian odczuwają także inne członkinie i inni członkowie rodziny?
  • Co najważniejszego pokazało to ćwiczenie?

Podsumowanie ćwiczenia:

Poproś osoby uczestniczące, aby zapisały w swoich notesach lub zeszytach najważniejsze treści, które pojawiły się w trakcie ćwiczenia oraz pomysły na wprowadzenie zmian w funkcjonowaniu rodziny, związane z uzyskiwaniem większej równowagi życiowej.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Twoja rolą jest dbanie o komfort pracy i poczucie bezpieczeństwa osób uczestniczących, tj. przestrzeganie zasad kontraktu dotyczącego sposobu komunikowania się – nie oceniamy, chronimy własne granice, zachowujemy dyskrecję itp. W trakcie realizacji niniejszego ćwiczenia zwracaj uwagę, czy na pewno zasady te są respektowane.

Sesja 8. Zarządzanie czasem

Podczas tej sesji osoby uczestniczące dzielą się efektami pracy z Dzienniczkiem, który prowadziły przez cały tydzień. Trenerka/trener moderuje pracę tak, aby rodzice dokonywali ważnych dla siebie obserwacji i odkryć dotyczących podziału zadań i czynności w rodzinie. Ważnym obszarem pracy podczas tej sesji jest odkrywanie własnych wzorców funkcjonowania w różnych obszarach życia. Identyfikowane są zatem dobre wzorce, czyli takie, które sprzyjają osiąganiu równowagi życiowej. W ramach tej sesji istotne jest również rozpoznanie, jak funkcjonują inne osoby w rodzinie oraz jakie stosują rozwiązania umożliwiające utrzymanie harmonii pomiędzy pracą zawodową a życiem prywatnym. Do tej sesji należy wprowadzić osoby uczestniczące na poprzedzającym lub jeszcze wcześniejszym spotkaniu. Wprowadzenie do sesji polega na zaprezentowaniu celu ćwiczenia Dzienniczek oraz przekazaniu instrukcji prowadzenia Dzienniczka, tak aby każda osoba uczestnicząca na tę sesję przyszła z wypełnionym Dzienniczkiem, tj. opisem całego tygodnia swojego życia od poniedziałku do niedzieli. Praca z Dzienniczkiem obejmuje kilka spotkań, ponieważ składa się na nią kilka etapów. Bardzo istotna jest tutaj praca, którą uczestniczki/uczestnicy wykonują pomiędzy spotkaniami grupowymi .

Nazwa ćwiczenia: Dzienniczek

Cele ćwiczenia:

  • poznanie mechanizmów związanych z organizacją zadań w rodzinie,
  • zaobserwowanie podziału zadań i obowiązków w rodzinie,
  • zaobserwowanie sposobu gospodarowania czasem,
  • rozpoznanie wzorców, które służą godzeniu różnych ról życiowych oraz takich, które temu nie sprzyjają,
  • zaprojektowanie zmian w swoim życiu w ramach dążenia do równowagi pomiędzy pracą zawodową i życiem rodzinnym,
  • wdrażanie i weryfikowanie wprowadzanych zmian.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące zaobserwują, jakie zadania i czynności realizują na co dzień w ramach obowiązków domowych i związanych z pracą. Dokonają także analizy podziału tych obowiązków w rodzinie oraz dowiedzą się, kto i za co jest odpowiedzialny. Ponadto określą kierunki zmian w zakresie podziału zadań i obowiązków w rodzinie i rozpoczną ich wdrażanie.

Czas: realizacja tego ćwiczenia podzielona jest na kilka etapów. Całkowity czas jego trwania i liczba spotkań grupowych składających się na jego wykonanie zależy od potrzeb grupy. Niezbędne minimum to trzy spotkania, z uwzględnieniem faktu, że na spotkaniu poprzedzającym rozpoczęcie pracy z Dzienniczkiem konieczne jest wprowadzenie do tego ćwiczenia i poinstruowanie, jak go prowadzić.

Materiały szkoleniowe: notes lub zeszyt dla każdej osoby uczestniczącej.

Organizacja przestrzeni: organizacja sali umożliwiająca pracę indywidualną, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna, praca na forum.

Instrukcja: instrukcja do ćwiczenia zawarta jest w osobnym załączniku, tj. instrukcji do Dzienniczka.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Co było dla was odkrywcze na poszczególnych etapach tego ćwiczenia?
  • W jakim obszarze funkcjonowania rodziny dokonaliście zmian?
  • Co najważniejszego wniosło to ćwiczenie w kwestii równowagi pomiędzy życiem zawodowym i rodzinnym?

Podsumowanie ćwiczenia:

W ramach podsumowania ćwiczenia Dzienniczek nawiąż do ćwiczenia z sesji 2. Metafory – godzenie życia zawodowego i rodzinnego jest jak…. Zapytaj uczestniczki/uczestników, jak teraz wygląda ich rownowaga życiowa, co się zmieniło w międzyczasie.

Wspieraj autonomiczne decyzje i wybory uczestniczek/uczestników szkolenia. Najgłębszy sens pracy nad rozwiązaniami wiąże się z autonomią w dokonywaniu wyborów. Najważniejszą naukę ma stanowić stwierdzenie, że rozwiązania pochodzą z wewnątrz, a nie z otoczenia jednostki. Podkreślaj, że rozwiązania i pomysły na organizację zadań zależą od indywidualnych wartości i preferencji oraz specyfiki danej rodziny. Bardzo ważne jest, aby nie pojawiały się stwierdzenia: zawsze, nigdy, wszyscy, każdy. Osoby uczestniczące powinny prowadzić dyskusję i wypracowywać rozwiązania jedynie z perspektywy ja.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Wprowadzając do ćwiczenia, poinformuj, że nie będzie potrzeby czytania na forum zapisywanych treści. Omawianie Dzienniczka będzie dotyczyło tylko tych treści, którymi poszczególne osoby uczestniczące będą chciały się podzielić w grupie. Praca z Dzienniczkiem będzie przebiegała w taki sposób, aby pomimo nieujawniania treści jego zapisów, osoby uczestniczące mogły skutecznie pracować nad dopasowanymi do swych potrzeb rozwiązaniami.

Zwróć uwagę, że Dzienniczek to ćwiczenie realizowane etapowo, w ramach kilku spotkań (minimum trzech). Wprowadzenie do Dzienniczka i podanie instrukcji jego prowadzenia (która zawarta jest w odrębnym załączniku do tej sesji) musi nastąpić na spotkaniu poprzedzającym spotkanie, które poświęcone jest omówieniu efektów jego prowadzenia. Wówczas rozdaj również każdej osobie uczestniczącej notes lub zeszyt, w którym prowadzić będzie Dzienniczek. Podczas kolejnych spotkań zaproś uczestniczki/uczestników do omawiania efektów działań podejmowanych pomiędzy spotkaniami oraz zaproponuj opracowanie kolejnych celów do osiągnięcia oraz konkretnych zadań do wykonania (plany działania).

Sesja 9. Ustalanie celów

Niniejsza sesja poświęcona jest weryfikacji wprowadzanych zmian w organizacji życia rodziny. Osoby uczestniczące porządkują swoje przemyślenia oraz dzielą się swoimi doświadczeniami wynikającymi z wprowadzania nowych sposobów działania. Dokonują ponownej oceny tego, co ich zdaniem dobrze działa oraz tego, co z kolei wymaga zmiany. Zastanawiają się także nad tym, co jest łatwe, co zaś trudne do stosowania w obszarach zaplanowanych i stopniowo wprowadzanych zmian. Podczas tej sesji rodzice dopracowują i weryfikują cele, które postrzegają jako kluczowe dla ich indywidualnego planu godzenia życia zawodowego i rodzinnego.

Nazwa ćwiczenia: Matryca celów

Cele ćwiczenia:

  • ustalenie szczegółowych celów do uwzględnienia w ramach Indywidualnego Planu Godzenia Życia Zawodowego i Rodzinnego,
  • identyfikacja obszarów satysfakcji.

Efekty ćwiczenia: osoby uczestniczące określą szczegółowe cele do osiągnięcia, które następnie zapiszą w swoim Indywidualnym Planie Godzenia Życia Zawodowego i Rodzinnego.

Czas: 90 minut.

Materiały szkoleniowe: notes lub zeszyt dla każdej osoby uczestniczącej, materiał trenerski Matryca celów, formularz Indywidualnego Planu Godzenia Życia Zawodowego i Rodzinnego.

Organizacja przestrzeni: organizacja sali umożliwiająca pracę indywidualną, w ramach pracy na forum krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna, praca na forum.

Instrukcja:

Krok 1: Zaprezentuj osobom uczestniczącym – rysując na tablicy lub prezentując wydrukowany materiał trenerski – matrycę celów.

Krok 2: Zaproś uczestniczki/uczestników do wypełnienia swojej matrycy celów. Zachęć osoby uczestniczące do korzystania z wypracowanych podczas wcześniejszych ćwiczeń materiałów i notatek. Osoby uczestniczące w każdym z obszarów wpisują cele do realizacji.

Czego chcesz? Czego nie chcesz?
Co masz? 1. Co chcesz utrzymać? 2. Co chcesz wyeliminować?
Czego nie masz? 3. Co chcesz osiągnąć? 4. Czego chcesz uniknąć?
Źródło: M. Bennewicz, Coaching i Mentoring w praktyce, Warszawa 2011.

Krok 3: Zachęć osoby uczestniczące do podzielenia się na forum wynikami swojej pracy.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Jakie ważne cele życiowe wyłaniają się dla każdego z was po tym ćwiczeniu?
  • Jak te cele wpisują się w waszą wizję godzenia życia zawodowego i rodzinnego?
  • Jakie ważne elementy (wartości, pomysły, cele) powinny być uwzględnione waszym zdaniem w planie godzenia życia zawodowego i rodzinnego?

Podsumowanie ćwiczenia:

Zaproś uczestniczki/uczestników do podzielenia się najważniejszymi refleksjami z tego ćwiczenia. Przypomnij treści z poprzednich sesji dotyczące specyfiki utrzymywania równowagi życiowej, która polega na tym, że jest to ciągły proces, na przebieg którego wpływ mają podlegające zmianom czynniki wewnętrzne i zewnętrzne związane z funkcjonowaniem całej rodziny, jej poszczególnych członkiń i członków oraz zmiennym funkcjonowaniem otoczenia.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Wspieraj autonomiczne decyzje i wybory uczestniczek/uczestników szkolenia. Najgłębszy sens pracy nad rozwiązaniami wiąże się z autonomią w dokonywaniu wyborów. Najważniejszą naukę ma stanowić stwierdzenie, że rozwiązania pochodzą z wewnątrz, a nie z otoczenia jednostki. Podkreślaj, że rozwiązania i pomysły na organizację zadań zależą od indywidualnych wartości i preferencji oraz specyfiki danej rodziny. Bardzo ważne jest, aby nie pojawiały się stwierdzenia: zawsze, nigdy, wszyscy, każdy. Osoby uczestniczące powinny prowadzić dyskusję i wypracowywać rozwiązania jedynie z perspektywy ja.

Sesja 10. Opracowanie Indywidualnego Planu Godzenia Życia Zawodowego i Rodzinnego

Podczas sesji osoby uczestniczące opracowują swój Indywidualny Plan Godzenia Życia Zawodowego i Rodzinnego. W trakcie pracy nad planem rodzice wykorzystują swoje dotychczasowe materiały – notatki, prace wykonane w ramach poszczególnych ćwiczeń.

Nazwa ćwiczenia: Plan Godzenia Życia Zawodowego i Rodzinnego

Cele ćwiczenia:

  • prezentacja doświadczeń z wprowadzanych zmian,
  • dyskusja na temat efektów wprowadzanych zmian.

Efekty ćwiczenia: opracowanie Indywidualnego Planu Godzenia Życia Zawodowego i Rodzinnego.

Czas: 90 minut.

Materiały szkoleniowe: notes lub zeszyt dla każdej osoby uczestniczącej, formularz Indywidualnego Planu Godzenia Życia Zawodowego i Rodzinnego.

Organizacja przestrzeni: krzesła ustawione w kręgu.

Metody pracy: praca indywidualna i w grupie.

Instrukcja:

Krok 1: Poproś osoby uczestniczące, aby w swoim notesie lub zeszycie narysowały linię czasu i zaznaczyły na niej terminy realizacji celów, które zostały ustalone podczas wcześniejszego ćwiczenia. Na początku swojej linii czasu uczestniczka/uczestnik zapisuje aktualną datę, na jej końcu – datę ukończenia realizacji ostatniego z zakładanych celów.

Krok 2: Zachęć osoby uczestniczące do opracowania planu działań dla każdego z zaznaczonych na linii czasu celów. Plany działania powinny być opracowywane w oparciu o formularz Indywidualnego Planu Godzenia Życia Zawodowego i Rodzinnego, część III.

Krok 3: Zachęć osoby uczestniczące do podzielenia się na forum wynikami swojej pracy.

Pytania do omówienia ćwiczenia:

  • Jak się czujecie po opracowaniu planu działania?
  • Co było łatwe w trakcie jego opracowywania?
  • Co nastręczało wam szczególnych trudności w trakcie jego opracowywania?
  • Co dało wam opracowanie tego planu?

Podsumowanie ćwiczenia:

Zaproś osoby uczestniczące do podzielenia się najważniejszymi refleksjami z tego ćwiczenia. Podkreśl znaczenie pracy, jaką wykonały w procesie dążenia do uzyskania większej równowagi w pełnieniu różnych ról życiowych, w szczególności rodzica i pracownicy/pracownika.

Wskazówki dla trenerki/trenera:

Wspieraj autonomiczne decyzje i wybory uczestniczek/uczestników szkolenia oraz wypracowane przez nie/nich rozwiązania. Doceniaj wszelkie przejawy aktywności. Zachęcaj same osoby uczestniczące do doceniania podejmowanych działań, a nie tylko pozytywnych rezultatów tych działań.

Sesja 11. Podsumowanie pracy grupowej i ewaluacja

Celem ostatniej sesji jest podsumowanie tego, co ważnego wydarzyło się dla każdej osoby uczestniczącej w trakcie całego szkolenia. Ważnym aspektem tej sesji jest podkreślenie zakończenia doświadczenia związanego ze wspólną pracą oraz przekazanie ustaleń odnośnie tego, co może wydarzyć się po zakończeniu szkolenia (na przykład wymiana kontaktów między osobami uczestniczącymi, możliwość nieformalnych spotkań poza salą szkoleniową). Zadbaj o to, aby każda z osób uczestniczących mogła – jeśli tylko wyraża taką potrzebę – odbyć z trenerką/trenerem indywidualne spotkanie, w ramach którego będzie miała możliwość bardziej osobistego podsumowania swojej pracy szkoleniowej.

Literatura:

  1. Atkinson M., Chois R. T., Wewnętrzna dynamika coachingu, NEW DAWN, Warszawa 2009.
  2. Covey S. R., 7 nawyków skutecznego działania, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2007.
  3. Ho-Kim M. T., Marti J. F., Metody grupowego poradnictwa zawodowego, Zeszyty informacyjno-metodyczne doradcy zawodowego, zeszyt nr 12, Krajowy Urząd Pracy, Warszawa 1999.
  4. Rogers J., Coaching, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2010.
  5. Równowaga praca-życie-rodzina, pod red. C. Sadowskiej-Snarskiej, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku, Białystok 2008.