XNa startWsteczWstecz

Metody szkoleniowe zastosowane w podręczniku

Analiza przypadków

Metoda polegająca na pracy na przygotowanych wcześniej przez trenerkę/trenera materiałach, które zarazem odzwierciedlają konkretne sytuacje czy zdarzenia. Celem tej metody jest praca nie na ogólnych, abstrakcyjnych założeniach, ale konkretnych, urealnionych przykładach. Sprzyja ona refleksyjnemu, ale też obiektywnemu spojrzeniu na sytuację czy zdarzenie postrzegane w kategoriach problemu, jak również identyfikacji i analizie różnych aspektów z nimi związanych. Analiza przypadków zachęca także do wychodzenia poza własne schematy czy kalki poznawcze poprzez odkrywanie różnych aspektów – pozytywnych i negatywnych – związanych z sytuacją czy zdarzeniem odmiennym od własnych doświadczeń.

Burza mózgów

Metoda polegająca na kreatywnym, angażującym wszystkie osoby uczestniczące wymyślaniu różnorodnych propozycji rozwiązań w stosunku do sytuacji problemowej. W tej metodzie kluczowe jest generowanie nowych pomysłów, pozbawione jednak ich oceny pod kątem skuteczności czy możliwości realnego wykorzystania w praktyce. Nadrzędnym celem tej metody jest spojrzenie na daną sytuację czy zdarzenie nie w kategoriach problemu, ale jako wyzwania, które daje wiele możliwości reakcji czy działań. Racjonalne spojrzenie na wygenerowane pomysły stanowić powinno dopiero kolejny krok w ramach pracy grupowej na szkoleniu.

Metoda odwróconego myślenia

Metoda umożliwiająca nowatorskie, niestandardowe spojrzenie na sytuację czy zdarzenia dotychczas postrzegane w kategoriach trudności czy problemu. Metoda ta sprzyja odejściu od negatywnego schematycznego myślenia oraz generowaniu nowych pomysłów, które sprzyjać mają ulepszeniu czy udoskonaleniu bieżącej sytuacji. Na metodę odwróconego myślenia składają się cztery etapy działań. Pierwszym z nich jest sformułowanie problemu, czyli określenie tego, co jest postrzegane jako niepożądana sytuacja czy zdarzenie. Kolejnym etapem jest odwrócenie problemu, czyli określenie w kategorii wyzwania czy celu tego, jak nasilić lub wzmocnić niepożądaną sytuację czy problem. Etap trzeci sprowadza się do wygenerowania jak największej liczby pomysłów w odpowiedzi na odwrócony problem. Ostatni etap to odwrócenie pomysłu nie wprost, czyli wykreowanie rozwiązań stanowiących zaprzeczenie dla pomysłów powstałych w ramach kroku trzeciego.
Etap 1: Trudność związana ze znalezieniem pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem.
Etap 2: Pomnożenie trudności związanych ze znalezieniem pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem
Etap 3: Wygenerowane pomysłów: wzięcie wszystkich obowiązków domowych na siebie, nieposzukiwanie wsparcia od innych osób z rodziny, nieposzukiwanie wsparcia od instytucji czy organizacji pozarządowych, brak organizowania opieki nad dzieckiem na czas poszukiwania pracy, brak poszukiwania rozwiązania związanego z opieką nad dzieckiem w momencie podjęcia pracy, dodawanie sobie kolejnych obowiązków związanych z prowadzeniem domu czy opieką nad dzieckiem (np. organizacja wczasów, organizacja remontu w domu, prace ogrodowe), nieposzukiwanie pracy, wyśrubowanie standardów związanych z prowadzeniem domu, wyśrubowanie standardów związanych z opieką i wychowaniem dziecka.
Etap 4: Odwrócenie pomysłów: oddelegowanie części obowiązków domowych innym osobom, poszukiwanie wsparcia wśród osób z rodziny, poszukiwanie wsparcia od instytucji czy organizacji pozarządowych (na przykład poprzez organizację spotkań z doradczynią zawodową/doradcą zawodowym, poszukiwanie projektów, w ramach których można uzyskać wsparcie w poszukiwaniu pracy), organizacja opieki nad dzieckiem umożliwiająca szukanie pracy (na przykład pomoc przyjaciółki, sąsiada), organizacja opieki nad dzieckiem na czas przebywania w pracy (na przykład zapisanie dziecka z wyprzedzeniem do żłobka lub przedszkola na kolejny rok szkolny), ograniczenie obowiązków związanych z prowadzeniem domu czy opieką nad dzieckiem, aktywne poszukiwanie pracy (na przykład poprzez przeglądanie ogłoszeń, roznoszenie dokumentów aplikacyjnych, informowanie znajomych i bliskich o szukaniu pracy), urealnienie standardów związanych z prowadzeniem domu, urealnienie standardów związanych z opieką i wychowaniem dziecka.

Miniwykład

Metoda ukierunkowana na przekazanie wiedzy teoretycznej. Zazwyczaj przyjmuje formę wykładu ustnego, dodatkowo wspomaganego prezentacją. Miniwykład może wypełniać całą sesję szkoleniową, zwłaszcza w sytuacji, gdy wiąże się z wyposażeniem uczestniczki/uczestników szkolenia w konkretną wiedzę, która jest niezbędna do dalszej pracy w ramach szkolenia. Miniwykład można także stosować jako uzupełnienie dla omawianego ćwiczenia. Wówczas spostrzeżenia i konkluzje trenerki/trenera oraz osób uczestniczących dodatkowo uzupełniane są wiedzą teoretyczną, dzięki czemu doświadczenia płynące z ćwiczenia są usystematyzowane w określone kategorie czy pojęcia.

Praca indywidualna

Metoda polegająca na samodzielnej pracy uczestniczek/uczestników szkolenia, pozbawiona interakcji z innymi osobami uczestniczącymi w szkoleniu. Metoda ta jest szczególnie ukierunkowana na proces autorefleksji i zdobycie samoświadomości w zakresie, któremu poświęcone jest określone ćwiczenie.

Praca indywidualna z narzędziem

Metoda polegająca na samodzielnej pracy uczestniczek/ uczestników szkolenia w oparciu o gotowy formularz lub materiał przygotowany przez trenerkę/trenera. Metoda ta jest szczególnie ukierunkowana na proces autorefleksji i zdobycie samoświadomości w zakresie, któremu poświęcone jest określone ćwiczenie.

Praca na forum

Metoda sprowadzająca się przede wszystkim do omówienia i/lub podsumowania przebiegu ćwiczenia. Sprzyja dzieleniu się przez wszystkie osoby uczestniczące osobistymi refleksjami czy doświadczeniami związanymi z realizowanym ćwiczeniem. Często wiąże się także z otwarciem szerszej dyskusji na temat różnych aspektów czy trudności w kontekście poruszanych zagadnień. Praca na forum umożliwia trenerce/trenerowi odniesienie się do kwestii poruszanych przez osoby uczestniczące w ramach pracy w małych zespołach oraz na forum. Daje także trenerce/trenerowi oraz osobom uczestniczącym możliwość podsumowania przebiegu ćwiczenia oraz wskazania wniosków z niego wynikających.

Praca w dwóch zespołach

Metoda polegająca na podzieleniu wszystkich uczestniczek/uczestników na dwa zespoły. Metoda ta sprawdza się w sytuacjach konieczności konfrontacji dwóch skrajnych podejść, aby w sposób jak najbardziej obiektywny a zarazem kompleksowy spojrzeć na daną sytuację czy zdarzenie. Metoda ta wykorzystywana jest także w sytuacjach, kiedy przebieg ćwiczenia wymaga utworzenia dość licznych zespołów.

Praca w małych zespołach

Metoda ukierunkowana na pracę w kilkuosobowych, najlepiej 4- czy 5- osobowych grupach. Praca w kilkuosobowym zespole sprzyja wymianie doświadczeń, generowaniu nowych pomysłów, a także dokonywaniu pełnej analizy określonych sytuacji czy zdarzeń. Praca w małych zespołach umożliwia dzielenie się różnorodnymi doświadczeniami przez osoby uczestniczące, dzięki czemu daje możliwość spojrzenia na daną sytuację czy zdarzenie z bardzo różnych perspektyw.

Praca w parach

Metoda polegająca na pracy w dwójkach. Metoda ta sprzyja otwartemu oraz osobistemu dzieleniu się własnymi refleksjami i doświadczeniami przez osoby uczestniczące. Równocześnie daje możliwość odniesienia własnych przemyśleń oraz przeżyć do tego, czego doświadczyła druga osoba w parze. Praca w parach sprzyja dodatkowo nabywaniu kompetencji aktywnego słuchania oraz dawania informacji zwrotnej.

Praca w trójkach

Metoda polegająca na pracy w 3-osobowych zespołach. Metoda ta sprzyja otwartemu i osobistemu dzieleniu się refleksjami i doświadczeniami w wąskim gronie, dzięki czemu sprzyja budowaniu poczuciu bezpieczeństwa przy równoczesnym podtrzymywaniu zaangażowania do dzielenia się własnym zdaniem. Praca w trójkach często jest wykorzystywana do odgrywania symulacji rozmów w parach, przy równoczesnym wykorzystaniu trzeciej osoby w roli obserwatorki/obserwatora. Praca w trójkach sprzyja dodatkowo nabywaniu kompetencji aktywnego słuchania oraz dawania informacji zwrotnej.

Wizualizacja

Metoda bazująca na obrazowym i plastycznym kreowaniu skojarzeń oraz własnych wizji w odpowiedzi na instrukcję podaną przez trenerkę/trenera. Wizualizacja daje możliwość wywołania czy odtworzenia obrazów, emocji, uczuć, skojarzeń czy wreszcie marzeń w oparciu o przypomniane zdarzenia z przeszłości czy wygenerowaną wizję własnej przyszłości. W wizualizacji ważna jest umiejętność koncentracji oraz podążania za pojawiającymi się obrazami czy wizjami. Stąd tak ważne są warunki otoczenia, ponieważ znacząco stymulują one proces wizualizacji. Najważniejsze jest tutaj zapewnienie przestrzeni dla każdej osoby uczestniczącej, umożliwiające wygodne zajęcie miejsca.

World café

Metoda ta zachęca do dzielenia się własną wiedzą oraz refleksjami i doświadczeniami przez wszystkie osoby uczestniczące. Sprzyja także generowaniu innowacyjnych i niestandardowych pomysłów, ponieważ daje możliwość uwzględnienia bardzo różnych, często zupełnie odmiennych opinii czy perspektyw. Założeniem dla metody World café jest stworzenie warunków przypominających kawiarnianą, a więc i mniej formalną atmosferę. Osoby uczestniczące podzielone są na mniejsze zespoły, przy czym każdy z zespołów ma wyłonioną osobę pełniącą rolę liderki/lidera. Każdy z zespołów dyskutuje nad określonym zagadnieniem czy problemem. Po upływie określonego wcześniej czasu, zespoły zmieniają stoliki, aby rozpocząć dyskusję nad nowym zagadnieniem czy problemem. Przy stoliku pozostają jednak liderki/liderzy zespołów, przedstawiając nowo przybyłym zespołom wyniki pracy swojego zespołu. Osoby pełniące rolę liderki/lidera zachęcają zarazem nowo przybyły zespół do dyskusji nad poruszanym wcześniej zagadnieniem czy problemem. Zmiana stolików następuje do momentu, kiedy wszystkie zespoły pracowały przy wszystkich stolikach. Wyniki dyskusji przy stolikach prezentowane są na forum przez liderki/liderów zespołów.